TEDAŞ İLİÇ İŞLETME BAŞMÜHENDİSLİĞİ

TÜRKİYE'DE ELEKTRİK ENERJİSİNİN GELİŞİMİNİN KISACA TARİHÇESİ

Kullanım kolaylığı,istenildiği anda diğer enerji türlerine dönüştürülebilmesi günlük hayattaki yaygınlığıyla,bu gün elektrik enerjisi tüketimi ülkelerin gelişmişlik düzeyinin en önemli göstergelerinden biridir.

19.YY.’ın sonlarında bulunup öncelikle aydınlatmaya dönük olarak insanlığın kullanımına sunulan elektrik enerjisini elde etmek için artan gereksinim sonucunda birincil kaynakların yanısıra yeni ve yenilenebilir kaynaklar rüzgar,güneş,biomas vb.kaynakların değerlendirilmesine başlanmıştır.

Elektrik enerjisinin Dünyada günlük kullanılmaya başlaması 1878 yılında olmuştur.İlk elektrik santralı 1882 de Londra’da hizmete girmiştir.

Ülkemizde kurulan ilk elektrik üreteci ise 1902 yılında Tarsus’ta tesis edilen,bir su değirmenine bağlanmış 2KW gücündeki bir dinamodur.

İlk santral ise 1913 yılında İstanbul Silahtarağa’da kurulmuştur.

İstiklal Savaşı sonucu 1923 yılında kurulan Türkiye Cumhuriyeti’ne kadar kurulu güç 33MW iken bugün 635 kat artarak 20952MW’a ulaşmıştır.

1923 yılında 45milyon Kwh olan üretimimiz ise 1917 kat artarak bugün 86milyar247milyon Kwh’e ulaşmıştır.Bu da Türkiye nüfusunun %99,9’nun elektrik enerjisinden yararlanması anlamına gelmektedir.

1935 yılına gelindiğinde,Etibank,Maden Tetkik Arama(MTA),Elektrik İşleri Etüt İdaresi(EİEİ) kurulmuş,daha sonra İller Bankası ve Devlet Su İşleri(DSİ) devreye girmiştir.Bu tarihte kurulu güç 126,6MW üretim 213milyon Kwh, elektriklendirilmiş il sayısı 43 tür.

1948 yılında Çatalağzı Termik Santralı devreye girmiş ve 1952 yılında 154KV’luk bir iletim hattı ile İstanbul’a elektrik takviyesi yapılmıştır.

Üretim aşamasındaki gelişmeler iletim aşamasında da gerçekleştirilerek Ülkemizi bir baştan bir başa,enterkonnekte bir biçimde enerji hatları ile örmüş,bu hatları da değişik güçte ve tipte binlerce trafo donatmış bulunmaktayız.1995 yılına gelindiğinde iletim hatlarının uzunluğu 37042km olmuştur.iletim trafolarının sayısı 889 adet gücü 41855MVA’a yükseltilmiştir.

1950 li yıllarda Devlet ve özel sektör eliyle santraller yapılmaya ve işletilmeye başlanmıştır.Bunlar imtiyazlı şirket olarak kurulan Adana Mersin yöresine elektrik veren Çukurova Elektrik A.Ş.(ÇEAŞ) ile Antalya yöresine elektrik veren Kepez Elektrik A.Ş. dir.1950 yılının başında kurulu gücümüz 407,8MW üretimimiz 789milyon500binKwh’a ulaşmıştır.

1970 yılına gelindiğinde artan üretim miktarı ve hizmetin yaygınlaşması kurumsal bir yapıyı zorunlu kılmış ve TEK(TÜRKİYE ELEKTRİK KURUMU) kurulmuştur.Böylelikle belediyeler ve İller Bankası dışında bütünlük sağlanmıştır.Bu tarihte kurulu gücümüz 2234,9MW üretimimiz 8milyar623milyon Kwh seviyesine yükselmiştir.

1970-1980 tarihleri arasındaki yıllarda Dünyadaki enerji krizinden Türkiye de etkilenmiş,termik santralların yakıtlarının çoğunlukla dışa bağımlı olmasından arz ve talep dengesi bozulmuş,dolayısıyla zorunlu enerji kısıtlamalarına başvurulmuştur.Bütün olumsuzluğa karşın Türkiye kurulu gücü 1980 yılında 5118,7MW üretimi de 23milyar 275milyon Kwh değerlerine ulaşmıştır.

1982 yılında Belediye ve Birliklerin ellerindeki elektrik tesisleri TEK’e devredilmiş,bundan böyle tüm satışların,köy tahsilatları da dahil olmak üzere TEK tarafından yapılması sağlanmıştır.Bu tarihte kurulu gücümüz 6638,6MW üretimimiz 26milyar 552milyon Kwh olarak gerçekleşmiştir.1970 yılında toplam köy sayısının %7si elektriklendirilmişken 1982 yılına gelindiğinde bu oran %61 e ulaşmıştır.

1984 yılında ,enerji sektöründeki TEK tekeli kaldırılmış gerekli izinler alınarak kurulacak özel sektör şirketlerine de enerji üretimi,iletimi ve dağıtımı konusunda olanaklar sağlanmıştır.Ayrıca yine bu yılda TEK’in hukuki bünyesi ,organları ve yapısı düzenlenerek bir Kamu İktisadi Kuruluşu hüviyetine kavuşması sağlanmıştır.

1988-1992 yıllarında elektrik sektöründe kendi yasal görev bölgesi içinde elektrik üretimi,dağıtımı ve ticaretini yapmak üzere 10 kadar sermaye şirketi görevlendirilmiştir.Aynı zamanda imtiyazlı şirketlerden olan ÇEAŞ ve KEPEZ A.Ş.’lerine de kendi bölgelerinde elektrik üretim,iletim ve ticaretini yapma görevi verilmiştir.

Türkiye Elektrik Kurumu,kuruluşundan 23 yıl sonra çıkarılan 13.08.1993 gün ve 513 sayılı Kanun Hükmünde Kararname ile Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı ile ilgisi devam etmek üzere özelleştirme kapsamına alınmıştır.Bu düzenlemenin bir devamı olarak da Bakanlar Kurulunun 93/4789 sayılı kararı ile Kurum: “Türkiye Elektrik  Üretim-İletim A.Ş.(TEAŞ)” ve Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş.(TEDAŞ)” adı altında iki ayrı İktisadi Devlet Teşekkülüne ayrılmıştır.

İLİÇ İLÇESİNDE ELEKTRİK ENERJİSİNİN GELİŞİMİNİN KISACA TARİHÇESİ

         1968 yılında elektrik enerjisinin idaresinin Belediyeye ait olduğu dönemde İliç İlçe merkezine 60KVA’lık bir jeneratör kurularak elektrik enerjisi verilmeye başlanmıştır.1977 yılında ikinci olarak 90KVA’ lık bir jeneratör de ilk jeneratöre paralel bağlanarak ilçe merkezine enerji verilmiştir.1980 yılında Keban Hidroelektrik  Santralından Divriği-Kemaliye üzerinden ilçe merkezine enterkonnekte sistemden elektrik enerjisi verilmiştir.Aynı yıl kış mevsiminde enerji nakil hattında 76 adet direğin devrilmesi nedeniyle ilçe enerjisiz kalmış ve yine ilçeye jeneratörle elektrik enerjisi verilmeye devam edilmiştir.1981 yılında enerji nakil hattı onarılarak ilçeye yeniden enterkonnkte sistemden enerji verilmiştir.1982 yılında Belediye ve Birliklerin elindeki elektrik tesislerin TEK’e devredilmesi ile İlçede TEK İşletme Şefliği kurulmuştur.1982 yılından 1993 yılına kadar TEK İşletme Şefliği olarak hizmet veren kurumumuz,93/4789 sayılı Bakanlar Kurulu kararıyla birlikte TEDAŞ İşletme Başmühendisliği olarak hizmetine devam etmiş ve halen devam etmektedir.

İliç İlçesi 1980 yılında Divriği-Kemaliye üzerinden gelen enerji ile beslenmesinin yanı sıra,Kemah İlçesinden gelen ikinci bir enerji nakil hattı ilçemize çekilmiştir.1996 yılında da Refahiye Şalt Tevzi merkezinden ilçemize üçüncü bir nakil hattı çekilerek İliç İlçesinin üç ayrı yerden beslenebilme imkanı sağlanmıştır.

İliç İlçesi şu anda Refahiye Şalt Tevzi Merkezinden gelen elektrik enerjisi ile beslenmektedir. İlçe merkezinde bulunan Kesici Ölçüm Kabininden dağıtım yapılarak İliç İlçe merkezi,59 köy 9 mezra,Ortatepe R/L ve Kemaliye İlçesine elektrik enerjisi verilmektedir.Meydana gelen arıza ve bakım zamanında Kemah veya Kemaliye’den beslenilmektedir.

İşletmemizin yıllık enerji tüketimi (Tüm abone grupları,sokak aydınlatmaları,ibadethaneler ve kurum içi harcamalar) ortalama 3 milyon Kwh civarındadır.Kaçak elektrik kullanımı yok denilecek düzeydedir.

İşletmemiz Enerji ve Tabii Kaynaklar Bakanlığı’na bağlı,TEDAŞ Türkiye Elektrik Dağıtım A.Ş. Genel Müdürlüğü Erzincan Elektrik Dağıtım Müessesesi bünyesinde TEDAŞ İşetme Başmühendisliği olarak hizmetini sürdürmektedir.       

İşletmemizin sorumluluk sahası içerisinde 59 köy 9 mezranın enerji nakil hatlarının bakımı-onarımı ve enerjinin satışı yapılmaktadır.İşletmemiz bünyesinde 9’u kurum personeli 2 kiralık araç sürücüleri ile toplam 11 kişi görev yapmaktadır.İşletmemizde 2 adet( 1adet arazili 4x4 ve 1 adet te4x2 düz )kiralık araç çalışmaktadır.

Hizmet  Binası: Kazım Karabekir Mahallesi Zübeyde Hanım Caddesinde 36 nolu binaya 02.12.1999 yılında taşınmış olup halen bu binada hizmetine devam etmektedir.

İşletmemizde görevli personellerimizin isim listesi  görevleri ve adresleri aşağıda çıkarılmıştır.